Krakowskim szlakiem walk o niepodległość w latach 1768-1918

Description

Takie tam o walce o niepodległość. Żadna z obu wojen światowych nie pozostawiła w Krakowie zgliszcz i ruin w skali, którą mogłaby zapisać polska historia, wcale to jednak nie znaczy, że stara, jagiellońska stolica znajdowała się na uboczu jej głównego nurtu. Suma wysiłków i ofiar ponoszonych w imię niepodległości i postępu przez mieszkańców Krakowa i ziemi krakowskiej była ogromna. Znalazło to odzwierciedlenie w funda­ mentalnym katalogu pod tytułem: „Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa — lata wojny 1939-1945”, wydanym w 1964 roku, w którym dawne województwo krakowskie wypełnia trzydzieści strony wykazu pobojowisk, miejsc straceń, pomników. W polskiej pamięci zbiorowej żywo tkwią osoby i miejsca związane z obroną niepodległości w 1939 r., z dziejami walki i martyrologii podczas okupacji hitlerowskiej oraz z wyzwoleńczymi bojami 1945 r. Ludzi i zdarzenia z lat drugiej wojny światowej upamiętniają również liczne wydawnictwa popularyzujące dzieje najnowsze. Nieco inaczej przedstawia się dostępność informacji o dawniej­ szych bojach toczonych na ziemi krakowskiej lub konspiracjach zawiązywanych w Krakowie, mających za cel odzyskanie niepodległości i jej postępową treść. Wydarzenia dziejące się w całym okresie niewoli pod zaborami, aż po ich kres w 1918 r., funkcjonują we współczesnej świadomości zbiorowej w kształcie mniej precyzyjnym. Poza zawodowymi historykami lub szczególnymi miłośnikami hi­storii, mało ludzi dokładnie pamięta kto, o co, gdzie i kiedy walczył lub w imię czego konspirował w Krakowie i okolicy podczas długiego ubezwłasnowolnienia Polski pod zaborami. A przecież istnieje nieco materialnych pamiątek po konfederatach barskich, powstaniu kościuszkowskim, po epopei napoleońskiej, wojnie 1831 roku, powstaniu krakowskim, po Wiośnie Ludów, roku 1863. Istnieją pamiątki początków ruchów robotniczych na krakowskiej ziemi, wreszcie pobojowiska i pamiątki polskich walk z doby pierwszej wojny światowej, ale wiedzy o nich trzeba szukać często­ kroć bardziej pracowicie niż informacji o świadectwach wydarzeń bliższych nam w czasie. Przewodnik, który oddajemy do rąk czytelników, ma na celu wskazanie miejsc i pamiątek, jakie zachowały się w Krakowie i jego okolicach, związanych z walkami i ofiarami Polaków w imię wolności i prawa do życia na własny rachunek. Przewodnik opracowany został w chronologicznym układzie wydarzeń i obejmuje miasto Kraków oraz jego okolice w zasięgu jednodniowej wycieczki autobusowej.