Kritika nacionalizma

Description

Knjiga Thorstena Mensea Kritika nacionalizma kroz deset poglavlja rekapitulira ključne argumente i rezultate kritičkih diskusija o nacionalizmu te sagledava njihove nedostatke i slijepe točke. Djelo stoga polazi od najvažnijih teorijskih doprinosa razmatranju problematike nacionalizma (Eric Hobswbawm, Ernst Gellner, Benedict Anderson) kako bi se u drugom koraku postavilo pitanje zašto te diskusije nisu oslabile učinkovitost nacionalizma kao političke ideologije, osvrćući se prvenstveno na fenomene oslobodilačkih pokreta u Africi i Latinskoj Americi te etnoseparatizam u Europi (Baskija, Katalonija, Irska). Autorov je odgovor da nacionalizam s afirmacijom nacionalnih država kao dominantnih političkih entiteta modernosti stekao i moćne institucionalne pretpostavke vlastite stabilizacije i normalizacije. Usto, na temelju recentnih ili previđenih doprinosa raspravi, naglašava i u klasičnim raspravama često zanemarene socijalno-psihološke dimenzije njegova trajnog uspjeha kao izvora identitetske kohezije društava u kojima su kapitalizam i modernost sustavno podrivali tradicionalne odnose i identifikacije. Pritom polazi od dubokih ambivalencija koje su karakteristične za nacionalizam od njegovih početaka: u nekim je svojim pojavnim oblicima nacionalizam prije svega legitimacijska ideologija imperijalizma, ratova i genocida: u drugim se povijesnim periodima radi primarno o diskursu i ideologiji emancipacije. Završni dio knjige posvećen je ulozi nacionalizma u antikolonijalnim borbama i proturječjima nacionalne ideje kao emancipacijske ideologije, u čemu autor vidi dva bitna problema s kojima se suočavaju lijevi pokreti diljem svijeta. U području koje obiluje studijama slučaja, Kritika nacionalizma donosi prijeko potreban pregled dosadašnjih pristupa problematici nacionalizma i ukazuje na opće probleme na koje nailaze istraživači. Pritom uspijeva ukazati na relevantnost diskusija o nacionalizmu u kontekstu suvremenih problema s kojima se suočava europska zajednica. Sadržaj 1. Predgovor 1.1 Predgovor hrvatskom izdanju 1.2 Predgovor njemačkom izdanju 2. Kritičke teorije nacionalizma 2.1. Između dekonstrukcijc i marksizma 2.2. Granice kritike, granice prosvjetiteljstva 3. Što je nacionalizam? 3.1. Ambivalentnost nacionalizma 3.2. Od revolucionarnog principa do reakcionarne ideologije isključivanja 3.3. Hegemonija nacionalnog 4. Konstrukt nacije 4.1. Moderan fenomen 4.2. Osnove konstrukcije 4.2.1. Pitanje rođenja: etnička pripadnost 4.2.2. Narod s dušom: jezik i kultura 4.2.3. Mit i povijest 4.3. Nacija kao kategorija socijalnog razgraničavanja 4.3.1. Homogenost i nasilje 4.3.2. Isključivanje i rasizam 4.3.3. Židovi kao anti-nacija 4.3.4. Nacija i rod 5. Kritika nacionalizma 5.1. Nacionalizam kao ideologija 5.2. Nacionalizam i modernost 5.3. Država, svijet i tržište 5.4. Moć i dominacija 5.5. Politička religija modemosti 5.6. Istina nacionalizma 5.7. Nacionalni svjetski poredak kao druga priroda 5.8. Etnizacija socijalnog 5.8.1. Funkcionalnost etničke vjere u porijeklo u modernim društvima 5.8.2. Nacionalizam kao nužno etnička svijest 6. Nasilje i otpor 7. Nacionalizam kao strategija oslobođenja: revolucionarni nacionalizam 7.1. Francuska i Sjeverna Amerika: nacionalno-revolucionarni demokrati 7.2. Antikolonijalne borbe za nezavisnost u Latinskoj Americi 8. Nacionalizam kao strategija oslobođenja: antikolonijalizam i nacionalni pokreti oslobođenja poslije 1945. 8.1. Borba protiv kolonijalne vladavine u Africi 8.1.1. Antikolonijalni nacionalizam kod Frantza Fanona 8.2. Socijalno-revolucionarne borbe u Latinskoj Americi 8.3. Nacionalni oslobodilački pokreti u Europi 8.4. Od kurdskih planina do baskijske obale 8.4.1. Kurdisranska radnička partija PKK i demokratski konfederalizam 8.4.2. Baskijska gerila ETA i etnizirani socijalizam 8.5. Separatizam i etnonacionaiizam: pravo na samoodređenje naroda umjesto socijalističke svjetske revolucije 8.5.1. O oružju i korijenima: ETA vs. EZLN 8.5.2. Etnonacionaiizam kao postkolonijalni proizvod raspada 9. Ljevica i nacionalno pitanje 9.1. Mara i proletarijat bez domovine 9.2. Proleterski internacionalizam 9.2.1. Uspon nacionalnog pitanja: Lenjin, Bauer, Staljin i Luxemburg 9.2.2. “Internacionalno, ne antinacionalno” - usvajanje nacionalnog oblika mišljenja 9.3. Kraj radničkog pokreta i novi internacionaliza 9.4. Od internacionalne do kritičke solidarnosti 9.4.1. Prijelom: “Gerd Albartus je mrtav” 9.4.2. Nastanak anti nacional ne ljevice 9.5. Nacionalistička ljevica i lijevi nacionalizam 10. Nacionalno oslobođenje ili oslobođenje od nacije? 10.1. Negativna dijalektika nacionalnog oslobođenja 10.2. Lijevi nacionalizam i antiimperijalizam: jednostavna objašnjenja za kompleksan svijet 10.3. “Emancipacio impossible” 10.4. Zadaće kritike Glosar Literatura