Teolojik-Politik İnceleme (Tractatus Theologico-Politicus)

Description

Tractatus Theologico-Politicus - Teolojik-Politik İnceleme, üç yüz yıldan fazla bir süre önce yazıldığında, "dinini inkar eden Yahudi'nin cehennemde şeytanla birlikte yazdığı kitap" diye adlandırılmıştı. Bugün, yine, farklı sözcüklerle de olsa benzer eleştirilerle karşılaşabilir. Belki de, manidar olan, düşünce tarihinin en çok tepki almış kitabının, ilk satırından son satırına dek, tavizsiz bir ifade özgürlüğü ve demokrasi savunusu olmasıdır. Spinoza, ifade özgürlüğüne din adına ya da devlet adına getirilen sınırlar kaldırılmadan demokrasiden sözedilemeyeceğini, demokrasinin insan doğasına en uygun rejim, demokratik bir siyasi bütünün gerçek amacının da özgürlük olduğunu yüzyıllar önce söylemişti. Modern zihniyeti sorgulamanın, insanı bir kölelikten kurtarırken, bu kez dinsel köleliğin kucağına düşürmek anlamına gelmediğini de... Teolojik-Politik İnceleme, Latince Fokke Akkerman edisyonunu temel alan Jacqueline Lagrée ve Pierre-François Moreau'nun yaptıkları Fransızca çeviriye (1999) dayanmaktadır. Ayrıca, Charles Appuhn'ün artık klasikleşmiş Fransızca çevirisine de karşılaştırma için başvurulmuştur. Metnin redaksiyonu Atilano Dominguez'in İspanyolca, Carl Gebhardt'ın Günter Gawlick tarafından gözden geçirilmiş Almanca ve Michael Silverthorne ile Jonathan Israel'in İngilizce çevirileriyle karşılaştırılarak yapılmıştır. Spinoza'nın kullandığı kavramları tutarlı ve bütünlüklü bir şekilde karşılayabilmek için Latince özgün metinden de yararlanılmıştır. Önsöz: 17. Yüzyıldan Günümüze Bir İfade Özgürlüğü Çağrısı (Reyda Ergün) Giriş Bölüm I: Peygamberlik. Bölüm II: Peygamberler. Bölüm III: Yahudiler'e tanrısal çağrı. Peygamberlik yeteneği Yahudiler'e özgü müydü? Bölüm IV: Tanrısal Yasa. Bölüm V: Dini törenler neden ihdas edildi; tarihi anlatılara inanç; bu inanç hangi nedenle ve kimler için gereklidir? Bölüm VI: Mucizeler. Bölüm VII: Kutsal Kitap'ın yorumlanması. Bölüm VIII: Tevrat, Yeşu, Hakimler, Rut, Samuel ve Krallar'ın başkaları tarafından yazıldıklarının gösterilmesi. Sonra da birçok kişi tarafından mı yoksa yoksa tek kişi tarafından mı yazıldıklarının ve yazarın kim olduğunun araştırılması. Bölüm IX: Aynı kitaplar hakkında başka araştırmalar, özellikle de Ezra onlara son halini verebildi mi? Yahudi elyazmalarında bulunan kenar notları farklı okumalar mıydı? Bölüm X: Eski Antlaşma'nın diğer kitapları aynı biçimde inceleniyor. Bölüm XI: Havariler Mektuplar'ını havari ve peygamber olarak mı yoksa dinbilgini olarak mı yazdılar? Havariler'in görevi neydi? Bölüm XII: Tanrısal yasanın gerçek özgün metni; ona neden Kutsal Kitap ve Tanrı'nın sözü denir? Son olarak da, Tanrı'nın sözünü içerdiği ölçüde elimize bozulmadan geçmiştir. Bölüm XIII: Kutsal Kitap yalnızca pek basit şeyler öğretir ve itaatten başka bir şey hedeflemez; tanrısal tabiat hakkında da yalnızca insanların belli bir yaşama usulünü izleyerek taklit edebileceklerinden fazlasını öğretmez. Bölüm XIV: İnancın ne, inananların kimler ve felsefeden ayrılmış bir inancın temellerinin neler olduğunun belirlenmesi. Bölüm XV: Teoloji aklın, akıl da teolojinin hizmetinde değildir. Kutsal Kitap'ın otoritesine inanmamızı sağlayan neden. Bölüm XVI: Devletin temelleri, insanın tabii ve sivil hakkı ve üstün gücü kullananların hakkı. Bölüm XVII: Hiç kimse üstün güce her şeyi devredemez ve bu zaten gerekli değildir. Yahudi devleti; Musa'nın yaşadığı dönemdeki durumu; Musa'nın ölümünden sonra ve kralların seçilmesinden önceki durumu; parlak günleri; son olarak da, bu tanrısal devletin çökebilmesinin ve varolduğu sürece, ayaklanmalardan hemen hiç kurtulamamasının nedenleri. Bölüm XVIII: Yahudi Devleti ve tarihinden çıkarsanmış birkaç siyasi dogma. Bölüm XIX: Kutsal sorunlara ilişkin hak bütünüyle üstün gücü kullananlarındır ve Tanrı'ya doğru dürüst itaat etmek istiyorsak, dinin dışa yönelik uygulamaları devletin huzuruyla bağdaşmalıdır. Bölüm XX: Özgür bir devlette her insan istediğini düşünebilir ve düşündüğünü söyleyebilir. Notlar