Sosyal Güvenlik Sistemlerinde Özel Emeklilik Programlarının Yeri Ve Gelişimi

Description

Sosyal Güvenlik, Sosyal Politika, Özel Emeklilik Programları, Gelişim Refah Devleti TEMEL KAVRAMLAR VE SOSYAL GÜVENLİK ARAÇLARI I. Temel Kavramlar ...................................................................................................... 5 A. Sosyal Güvenlik Kavramı................................................................................. 6 B. Sigorta Kavramı ................................................................................................ 9 1. Özel Sigorta Kavramı ............................................................................... 11 2. Sosyal Sigorta Kavramı ............................................................................ 12 II. Sosyal Güvenlik Araçları ...................................................................................... 14 A. Sigortalar ........................................................................................................ 14 1. Sigorta Türleri........................................................................................... 14 a. Özel Sigortalar.................................................................................... 15 (1) Hayat Sigortası........................................................................... 16 (i) Yaşlılık, Malullük ve Ölüm Sigortası .................................. 17 (ii) Sağlık Sigortası ................................................................... 18 (2) Bireysel Emeklilik ..................................................................... 19 b. Sosyal Sigortalar ................................................................................ 20 (1) Yaşlılık, Malullük ve Ölüm Sigortası ........................................ 20 (2) Hastalık ve Analık Sigortası ...................................................... 21 (3) İş Kazası ve Meslek Hastalıkları Sigortası ................................ 22 (4) İşsizlik Sigortası......................................................................... 23 c. Özel ve Sosyal Sigortaların Kıyaslanması ......................................... 24 i (1) Benzerlikler Açısından Kıyaslama............................................. 24 (2) Farklılıklar Açısından Kıyaslama .............................................. 26 2. Sigortaların Tarihsel Gelişimi................................................................... 32 a. Özel Sigortaların Tarihsel Gelişimi.................................................... 33 b. Sosyal Sigortaların Tarihsel Gelişimi ................................................ 34 3. Sigortalarda Finansman Yöntemleri ......................................................... 36 a. Dağıtım Yöntemi ................................................................................ 37 b. Fon Yöntemi....................................................................................... 38 (1) Bireysel Fon Yöntemi ................................................................ 39 (2) Kolektif Fon Yöntemi ................................................................ 39 c. Dağıtım ve Fon Yönteminin Kıyaslanması ........................................ 40 B. Sosyal Yardımlar ............................................................................................ 43 C. Sosyal Hizmetler............................................................................................. 45 İkinci Bölüm SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMLERİ VE YENİDEN YAPILANMA ÇALIŞMALARI I. Sosyal Güvenlik Sistemleri..................................................................................... 47 A. İşçi Sigortası Modeli....................................................................................... 49 B. Halk Sigortası Modeli ..................................................................................... 52 C. Karma Model .................................................................................................. 53 D. Devletçe Bakılma Modeli ............................................................................... 55 E. Koruyucu Fon Modeli ..................................................................................... 57 F. Özel Sigorta Modeli ........................................................................................ 60 II. Emeklilik Sistemlerinde Yeniden Yapılanma Çalışmaları.................................... 63 A. Emeklilik Sistemlerinin Gelişimi ................................................................... 63 B. Emeklilik Sistemlerinin Yapısı ....................................................................... 65 C. Emeklilik Sistemlerinin Özelleştirilmesi ........................................................ 68 D. Tamamlayıcı Emeklilik Programları .............................................................. 70 1. Mesleki Emeklilik Programları................................................................. 72 2. Özel Emeklilik Programları ...................................................................... 73 ii a. Fayda Esaslı Emeklilik Programları................................................... 79 b. Katkı Esaslı Emeklilik Programları.................................................... 82 c. Fayda ve Katkı Esaslı Emeklilik Programlarının Kıyaslanması ........ 85 Üçüncü Bölüm EMEKLİLİK SİSTEMİ UYGULAMALARINDA ÖZEL EMEKLİLİK PROGRAMLARININ YERİ I. Zorunluluk Esasına Dayalı Özel Emeklilik Programlarının Yeri ........................... 90 A. Güney Amerika Uygulamaları........................................................................ 91 1. Şili ............................................................................................................. 92 2. Kolombiya ................................................................................................ 96 3. Arjantin ................................................................................................... 100 B. Doğu Avrupa Uygulamaları.......................................................................... 105 1. Macaristan............................................................................................... 106 2. Polonya ................................................................................................... 110 II. Gönüllülük Esasına Dayalı Özel Emeklilik Programlarının Yeri ....................... 114 A. Kuzey Amerika Uygulamaları...................................................................... 115 1. Amerika Birleşik Devletleri.................................................................... 116 2. Kanada .................................................................................................... 120 B. Batı Avrupa Uygulamaları............................................................................ 123 1. Almanya.................................................................................................. 123 2. İngiltere ................................................................................................... 127 3. Hollanda.................................................................................................. 131 4. İsveç ........................................................................................................ 134 Dördüncü Bölüm TÜRKİYE'DE BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİ I. Türkiye’de Emeklilik Sisteminin Yapısı .............................................................. 140 A. Sosyal Sigorta Kurumları ............................................................................. 141 iii 1. Emekli Sandığı........................................................................................ 141 2. Sosyal Sigortalar Kurumu....................................................................... 142 3. Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu.................................................................................................... 143 B. Tamamlayıcı Sigorta Kurumları ................................................................... 144 1. Ordu Yardımlaşma Kurumu ................................................................... 144 2. Amele Birliği .......................................................................................... 145 3. İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı ........................ 146 4. Özel Hayat Sigortaları ............................................................................ 146 II. Bireysel Emeklilik Sistemi .................................................................................. 148 A. Bireysel Emeklilik Sisteminin Ortaya Çıkışı................................................ 148 B. Bireysel Emeklilik Sisteminin Amacı ve Kapsamı....................................... 150 C. Bireysel Emeklilik Sisteminin Özellikleri .................................................... 151 D. Bireysel Emeklilik Sisteminin İşleyiş Yapısı ............................................... 153 1. Emeklilik Şirketleri................................................................................. 154 a. Emeklilik Şirketinin Kuruluşu.......................................................... 155 b. Emeklilik Şirketinin Organları ......................................................... 158 c. Emeklilik Şirketlerinde Birleşme ve Devir ...................................... 159 2. Bireysel Emeklilik Sistemine Katılma.................................................... 160 3. Emeklilik Sözleşmesi Taraflarının Hak ve Yükümlülükleri................... 164 a. Katkı Payına İlişkin Hak ve Yükümlülükler .................................... 164 b. Birikimlere İlişkin Hak ve Yükümlülükler ...................................... 166 c. Emekliliğe İlişkin Hak ve Yükümlülükler ....................................... 171 4. Bireysel Emeklilik Sisteminin Finansman Kaynakları ........................... 173 a. Katılımcının Katkı Payı Ödemeleri .................................................. 173 b. Katılımcının Gider Ödemeleri ve Gider Kesintileri......................... 174 5. Bireysel Emeklilik Sisteminde Vergi Düzenlemeleri ............................. 177 6. Bireysel Emeklilik Sisteminde Denetim Mekanizması .......................... 179 a. Hazine Müsteşarlığı Tarafından Yapılan Denetim........................... 179 b. Sermaye Piyasası Kurulu Tarafından Yapılan Denetim .................. 181 c. Emeklilik Gözetim Merkezince Yapılan Günlük Gözetim ve Denetim ............................................................................................ 182 iv d. Bağımsız Dış Denetim ..................................................................... 183 e. Aktüeryal Denetim ........................................................................... 184 f. İç Kontrol Sistemi ve İç Denetim ..................................................... 184 7. Bireysel Emeklilik Aracıları ................................................................... 185 a. Aracılık İçin Aranan Nitelikler ve Muafiyet .................................... 186 b. Aracılık Tanıtım Kartı ve Sicile Kayıt ............................................. 188 8. Emeklilik Yatırım Fonları....................................................................... 189 a. Emeklilik Yatırım Fonlarının Kuruluşu ........................................... 190 b. Emeklilik Yatırım Fonu Türleri ....................................................... 192 (1) Gelir Amaçlı Fonlar ................................................................. 193 (2) Büyüme Amaçlı Fonlar............................................................ 194 (3) Para Piyasası Fonları................................................................ 195 (4) Kıymetli Madenler Fonları ...................................................... 196 (5) İhtisaslaşmış Fonlar ................................................................. 196 (6) Diğer Fonlar ............................................................................. 197 c. Emeklilik Yatırım Fonu Portföyü..................................................... 198 d. Fon Portföyü Varlıklarının ve Fon Paylarının Saklanması .............. 202 e. Emeklilik Yatırım Fonlarının Birleştirilmesi ve Devri .................... 204 f. Kamunun Aydınlatılması .................................................................. 204 9. Bireysel Emeklilik Sisteminde Ceza Hükümleri .................................... 205 a. İdari Suçlar ve Cezaları .................................................................... 206 b. Adli Suçlar ve Cezaları .................................................................... 209 III. Bireysel Emeklilik Sisteminin Taraflarını İlgilendiren Beklentiler ................... 212 A. Bireyleri İlgilendiren Beklentiler.................................................................. 212 B. Emeklilik Şirketlerini İlgilendiren Beklentiler ............................................. 213 C. Devleti İlgilendiren Beklentiler .................................................................... 216 D. Piyasaları İlgilendiren Beklentiler ................................................................ 217 IV. Bireysel Emeklilik Sistemi ve Hayat Sigortaları ............................................... 219 A. Bireysel Emeklilik Sistemi ile Birikimli Hayat Sigortası Kıyaslaması ........ 220 B. Bireysel Emeklilik ile Hayat Sigortasının Etkileşimi ................................... 226 SONUÇ .................................................................................................................... 231 YARARLANILAN KAYNAKLAR........................................................................ 241