Etyka przeciwko moralności: foucaultowskie studia nad starożytnością i wczesnym średniowieczem

Description

Etyka, czyli filozofia praktyczna, rodzi się w Grecji okresu klasycznego. Nie jest ona ani moralnością, to znaczy zbiorem praw, którym ludzie zobowiązani są podporządkować swoje czyny, ani teorią tejże moralności. Etyka to raczej techne tou biou (sztuka życia), czyli złożona i wielowymiarowa praktyka kształtowania własnej podmiotowości, własnej formy egzystencji. Niniejsza książka zawiera nie tylko rekonstrukcję struktury tak określonej etyki, ale również opis procesów odpowiedzialnych za jej przekształcenie w - towarzyszącą nam po dziś dzień - moralność. Punktem wyjścia przedstawionych tu rozważań są wykłady wygłoszone przez Michela Foucaulta w College de France. Monografia nie ogranicza się jednak do ich zreferowania, ale przede wszystkim zawiera analizę obszernego zbioru tekstów napisanych przez starożytnych autorów pogańskich oraz starożytnych i wczesnośredniowiecznych autorów chrześcijańskich. Tekstów szczególnego rodzaju, określonych przez Foucaulta mianem gatunku mniejszego: nie traktatów teoretycznych, lecz pism preskryptywnych, prezentujących konkretne zalecenia dotyczące dobrego prowadzenia się. Innymi słowy, rekonstrukcja struktury etyki oraz stopniowo ją wypierającej struktury moralności została dokonana w oparciu o analizę literatury z zakresu doradztwa egzystencjalnego, m.in. diatryb, apoftegmatów, listów, żywotów mędrców i świętych, traktatów ascetycznych, reguł klasztornych oraz kościelnych kazań.