Unde Scis: Bilgi Psikolojisi Denemesi

Description

Unde Scis Latince bir ifade. "Nereden biliyorsun" demek. Türkçede nereden biliyorsun dendiğinde sanki bilgi bir yerden alınır. Oysa gerek Latince "Unde scis" gerekse İngilizce ifadesiyle "how do you know" "nasıl biliyorsun" anlamına gelir ve aslında bir anlamda "nasıl bilebiliyorsun" demektir. İnsanın nasıl bildiği sorusuna cevap arar. Bilgilerin iyice karışıklaştığı günümüzde insanın neyi nereden bildiği önemlidir. Daha geniş açıdan bakıldığında, insanın dünyada dört işi vardır: doğru bilgi, doğru düşünme, doğru değer ve doğru davranışa sahip olmak. İnsanın dünyadaki ilk çabası aslında bilgiye, yani doğru bilgiye ulaşmaktır. Bu kitap bu çabaya yöneliktir, yani doğru bilgiye nasıl ulaşabileceğimizi ele alır. İnsan bilgiyi nereden (ve nasıl) edinebilir ve ne kadar güvenebilir? Kitapta bu sorulara psikolojik açıdna cevap aranmaktadır. Bu sorunun felsefi (epistemolojik) cevapları vardır kuşkussuz. Burada yapılmak istenen, biraz da psikoloji bilgisini bilginin niteliklerine uygulamaktır. Bu yönden diğer çalışmalardan farklılaşır. Kitap bilgi döngüsünün bir yarısını ele almaktadır. Bilim çizgisi. Bilim çizgisi içinde ele alınabilecek olan pozitivist, modernist, postmodern bilim anlayışlarını bilim felsefecilerine bırakarak, bir anlamda bilimsel bilginin diğer bilgi sistemleri arasındaki yeri ortaya konmaya çalışılmaktadır. Döngünün ikinci kısmı olan ilim (ve geleneksel bilgiler) kısmı çalışmaya dahil edilmemiştir, çünkü kitap öncelikle bilimsel anlayış ile ilgilenenlere hitap etmektedir. Bilimsel bilgiye neden ne kadar güvenilebilir? Bilimle vahiy ilişkisi var mıdır, nasıldır, gibi sorular kitapta psikoloji perspektifinden ele alınmıştır. ÖNSÖZ...............................................................................................9 BİLGİ VE KAYNAK.........................................................................17 GELENEK.........................................................................................23 Bilişsel senaryolar.................................................................................33 Anlamlandırıcılar.................................................................................43 Rüya yorumu .................................................................................46 Kıyafetname ...................................................................................46 Seğrime...........................................................................................47 Kaşıntı ...........................................................................................48 Kulak çınlaması .............................................................................48 Burçlar ............................................................................................49 Anlamlandırıcıların değerlendirilmesi ve farkına varma yolları49 OTORİTE .........................................................................................53 Uzman otorite......................................................................................55 Karizmatik otorite................................................................................55 KİŞİSEL YAŞANTI...........................................................................69 Otobiyografik hafıza............................................................................70 Kişisel prensipler ve alışkanlıklar.......................................................71 Bilinç ifadeleri ......................................................................................72 BİLİM................................................................................................75 Bilimin özellikleri.................................................................................78 Bilimin işlevleri....................................................................................92 İnceleme yöntemleri............................................................................96 Bilimlerin sınıflandırılması................................................................101 Bilimin temel varsayımları................................................................108 Araştırmaya karşı bazı yanlış tutumlar............................................110 Araştırmanın önemini anlayamamadan ileri gelenler ....................110 Araştırmanın sınırlılıklarını bilememeden kaynaklananlar............111 VAHİY.............................................................................................113 GENEL ÖZELLİKLER...................................................................117 EK 1: BİLİMSEL ANLAYIŞ ÖLÇEĞİ...........................................125 Bilimsel bilgi üretim süreci bilgisi....................................................125 Bilimsel bilginin nitelikleri bilgisi ....................................................125 Bilimsel bilgiyi etkileyen faktörler bilgisi.........................................126 Bilimsel bilginin üstün yanları..........................................................126 Bilime karşı yanlış inançlar bilgisi....................................................126 EK 2: OKUMA PARÇALARI.........................................................129 Din ve ideoloji....................................................................................129 KÜLTÜR/GELENEK ÜZERİNE NOTLAR...................................135 BİLİMSEL KURAMLARIN ÖLÇÜTLERİ.....................................139 Mantıksal ölçütler..............................................................................139 Empirik / deneysel ölçütler...............................................................139 Sosyolojik ölçütler .............................................................................140 Tarihsel ölçütler.................................................................................140 Yasal ölçütler (1981, Arkansas; Yargıç Overton)............................140 Kuramlar.............................................................................................140 Phil Wood (2000) (King ve Kitchener, 1994’ten)..........................141 BİLİMLE İLGİLİ BAZI ANLAYIŞLAR..........................................143 Bilimsel bilgi üretim süreci bilgisi;...................................................143 Bilimsel bilginin nitelikleri bilgisi; ...................................................143 Bilimsel bilgiyi etkileyen faktörler bilgisi;........................................144 Bilimsel bilginin üstün yanları;.........................................................144 Bilime karşı yanlış inançlar bilgisi;...................................................144 KAYNAKÇA...................................................................................145