Jacques Derrida

Description

Na ogół nie wdajemy się "specjalnym" numerem pisma w twórczość autorów, którzy mają w Polsce taki status i tyle książek, co Jacques Derrida. Derridę - głównego bohatera zeszytu "Literatury na Świecie" nr 11-12/1998 - potraktowaliśmy inaczej: mamy dziś wprawdzie kilka jego książek i kilka książek o nim, ale on sam pozostaje szerzej nieznany: częściej się o nim mówi, niż się go czyta. W mediach Derridy na ogół się u nas nie znosi - niechęć wobec niego jednoczy znaczną ich część. Nic dziwnego: cała twórczość Derridy wykazuje przede wszystkim, że świat nie jest taki, jakim się zdaje, albo jakim się do niedawna zdawał, a burzenia, czy choćby tylko relatywizowania pewników, do których się przywykło, na ogół się nie lubi. Zwłaszcza że język tekstów Derridy jest trudny - sprawia kłopoty tak tłumaczom, jak i czytelnikom. W mediach Derridzie (który w 1997 roku odebrał w Katowicach doktorat honoris causa) przyznawano co najwyżej zasługi w dziedzinach filologii i literatury. Derrida jest istotnie językowym nowatorem, a zeszyt, jaki mu poświęcamy skupia się w pierwszym rzędzie na autobiografii i tekstach okołoliterackich - czytelniejszych zapewne niż jego teksty ściśle dyskursywne, ale również nie pozbawionych wielu komplikacji. Autobiografizujący fragment, "Jednojęzyczność innego", który przedstawiamy czytelnikom "Magazynu" pochodzi z książki pod tym samym tytułem - całość (którą drukujemy w numerze), a także pozostałe teksty, powinny dać pojęcie o tym, czym jest w oczach Derridy literatura. Numer zawiera eseje i szkice literackie jego pióra (w przekładach i z komentarzami Michała P. Markowskiego, Andrzeja Siemka i Krzysztofa Jarosza), wśród których znajduje się m.in. tekst o Romeo i Julii, szkic o "Szibboletcie" Celana, swoisty poemat prozą o poezji, i długa rozmowa z Derridą, przeprowadzona przez Dereka Attridge'a. Gdyby jednak czytelnik wolał jadłospis inny, znajdzie tu również krótkie prozy Juana Carlosa Onettiego (w przekładzie Macieja Ziętary), oraz kolejną dyskusję z cyklu "się zgadało" - tym razem o nowym przekładzie Fausta pióra Jacka St. Burasa. Piotr Sommer Jacques Derrida: Niewczesne aforyzmy, przeł. Michał Paweł Markowski, nr 11-12/1998 (328-329), s. 005-023. Jacques Derrida: Jednojęzyczność innego, czyli proteza oryginalna, przeł. Andrzej Siemek, nr 11-12/1998 (328-329), s. 024-111. Andrzej Siemek: Od tłumacza, nr 11-12/1998 (328-329), s. 112-113. Jacques Derrida: Kosmopolici wszystkich krajów, jeszcze jeden wysiłek!, przeł. Andrzej Siemek, nr 11-12/1998 (328-329), s. 115-133. Paul Celan: Szibbolet, przeł. Jakub Ekier, nr 11-12/1998 (328-329), s. 134-135. Jacques Derrida: Szibbolet. Dla Paula Celana, przeł. Adam Dziadek, nr 11-12/1998 (328-329), s. 137-153. Jacques Derrida: Che cos'è la poesia?, przeł. Michał Paweł Markowski, nr 11-12/1998 (328-329), s. 155-161. Michał Paweł Markowski: Bajeczna spekulacja. Derrida, Heidegger i poezja, nr 11-12/1998 (328-329), s. 162-175. Jacques Derrida / Derek Attridge: Ta dziwna instytucja zwana literaturą (rozmowa), przeł. Michał Paweł Markowski, nr 11-12/1998 (328-329), s. 176-225. Jacques Derrida: Wykład wygłoszony 11 grudnia 1997 na Uniwersytecie Śląskim, przeł. Krzysztof Jarosz, nr 11-12/1998 (328-329), s. 227-247. Michał Paweł Markowski: "Przy ryzyku, że będzie to zaskoczeniem". Uwagi o tłumaczeniu Derridy, nr 11-12/1998 (328-329), s. 248-261, [Jacques Derrida, "Ostrogi. Style Nietzschego", Gdańsk 1997]. Andrzej Sosnowski: Ostatnia miłość literatury, nr 11-12/1998 (328-329), s. 262-268, [Michał Paweł Markowski, "Efekt inskrypcji. Jacques Derrida i literatura", Bydgoszcz 1997]. Jarosław Anders: Cierpliwość intuicji, nr 11-12/1998 (328-329), s. 269-278. Piotr Sommer: Już leży na desce (w związku z układaniem numeru poświęconego Jacquesowi Derridzie), nr 11-12/1998 (328-329), s. 277-283. Juan Carlos Onetti: Opowiadania, przeł. Maciej Ziętara, nr 11-12/1998 (328-329), s. 285-296. Juan Carlos Onetti: Niech przemówi wiatr, przeł. Maciej Ziętara, nr 11-12/1998 (328-329), s. 297-333. Juan Carlos Onetti: Literatura: tam i z powrotem, przeł. Maciej Ziętara, nr 11-12/1998 (328-329), s. 334-343. Maciej Ziętara: Onetti, czyli Santa Maria, nr 11-12/1998 (328-329), s. 344-349. Jacek St. Buras / Małgorzata Dziewulska / Jakub Ekier / Andrzej Kopacki / Małgorzata Łukasiewicz / Katarzyna Osińska: O nowym przekładzie Fausta (rozmowa), nr 11-12/1998 (328-329), s. 350-371, [się zgadało]. Wacław Sadkowski: W sam czas, nr 11-12/1998 (328-329), s. 372-378, [pryzmaty]. Derek Attridge: Nota o autorze, nr 11-12/1998 (328-329), s. 379. Jacques Derrida: Nota o autorze, nr 11-12/1998 (328-329), s. 379-380. Juan Carlos Onetti: Nota o autorze, nr 11-12/1998 (328-329), s. 380. Piotr Nowak: Z życia Foucaulta, nr 11-12/1998 (328-329), s. 383-390. Anna Wasilewska: Blaise Cendrars i wiatr ze Wschodu, nr 11-12/1998 (328-329), s. 391-394.