İmparatorluğun Açlıkla İmtihanı: Osmanli Toplumunda Kitliklar 1560-1660

Description

Yenicagda insanlar pek cok dogal ve beseri afetle mucadele etmek zorunda kaldi. Ozellikle Akdeniz ve cevresinde yasanan seller, kurakliklar ve asiri soguklar ile kitlesel savaslar ulkelerin sosyal ve iktisadi bunyelerinde tamiri zor yaralar acti. Uc kitaya yayilan devasa buyukluguyle Osmanli Imparatorlugu da boyle cetin donemlerden gecti. Imparatorlukta ortaya cikan ve 16. yuzyilin ikinci yarisi ile 17. yuzyilin ilk yarisini kapsayan agir bunalimlar sonraki yuzyillarin dokusunu etkileyecek derecede ciddi kayiplara neden oldu. Tum bu gaileler arasinda gerek imparatorluk yetkilileri gerekse tebaa sosyal yapinin cozulmemesi ve ekonomik istikrarin bozulmamasi icin ellerinden gelen tum imkânlari kullanarak bu kriz sureclerini en az hasarla atlatmaya calistilar. Neyse ki islenmemis buyuk arazilerin varligi, degisen iklimsel veriler ve imparatorluk idarecileriyle halkin ortak cabalari sayesinde, ekonomik ve sosyal bunye buyuk sarsintilar gecirmeden kriz donemlerinden cikilabildi. Bu calisma adi gecen bir asirlik donemde Osmanli ulkesinde yasanan darlik ve kitlik buhranlarini, sebep ve sonuclariyla birlikte incelemeyi amacliyor. Kuraklik, sel, cekirge istilasi gibi dogal; stokculuk, kacakcilik ve savas gibi beseri sebepler yuzunden ekonomik krizlere ve ardindan acliga suruklenen ulkenin, bu sartlardan kurtulmak icin yaptigi mucadeleler, merkezi ve yerel idarecilerin harcadigi cabalarla, vakiflar basta olmak uzere sivil halkin gayretleri kitabin ana konusunu olusturuyor. Calismada ayrica Osmanlilarin icine dustugu bu iktisadi bunalimlarin donemin cagdas toplumlarinin yasadiklariyla benzerlik ve farkliliklarina da yer veriliyor. Yrd. Doc. Dr. Zafer Karademir Cumhuriyet Universitesi Edebiyat Fakultesi Tarih Bolumu ogretim uyesi. (Tanitim Bulteninden)