Dr Strangeloves Spel

Description

Vertaling van Dr Strangelove's game John von Neumann, uitvinder van de speltheorie, was geniaal maar levensgevaarlijk. In de jaren vijftig, toen hij een groot wetenschappelijk gezag genoot, adviseerde Von Neumann de Amerikaanse president Eisenhouwer serieus om de Sovjet-Unie met atoomgeweld uit te schakelen. Hij had namelijk uitgerekend dat dat de enige rationele oplossing voor de politieke crisis was. Dit bijna fatale zelfvertrouwen van een briljante geleerde (gelukkig had Eisenhouwer meer adviseurs) inspireerde Stanley Kubrick tot zijn schepping Dr Strangelove. Paul Strathern begint zijn geschiedenis van de economie met dit ont- hutsende maar leerzame verhaal over Von Neumann. Dan gaat hij terug in de tijd om te verhalen hoe de economie als wetenschap vorm kreeg. Hij beschrijft de eerste economische hype, de tulpengekte in Nederland, en het eerste gedrukte geld waarmee de Schot John Law de Franse staat bankroet liet gaan. Adam Smith en David Ricardo formu- leerden dieper inzicht in de complexe mechanismen van de maat- schappij, maar schiepen daarmee ook de illusie van een grotere controle over het economisch handelen van de mens. De utopist Saint- Simon bijvoorbeeld meende dat met deze nieuwe wetenschap het geluk voor iedereen bereikbaar was. Die opvatting leidde tot het mega- lomane systeemdenken van Marx en uiteindelijk tot de speltheorie waarmee Von Neumann dacht het probleem van de economie defini- tief opgelost te hebben — en er bijna in slaagde het probleem van de mensheid definitief op te lossen. Zijn economen sindsdien verstandiger geworden? Paul Strathern (1940) is universitair docent en schrijver van populair- wetenschappelijke boeken en romans, waarvan er een de Somerset Maugham Award won. In 2000 verscheen van hem Mendelejevs droom; een geschiedenis van de scheikunde, waarover de pers schreef: ‘Schitterend.’ The Observer