LATIN

Commentaria minora in Apocalypsin Johannis: Apringi Pacensis tractatus fragmenta, Cassiodori senatoris Complexiones, Pauca de Monogramma excerpta, Incerti auctoris commemoratorium, De enigmatibus ex Apocalypsi, Commemoratorium a Theodulpho auctum

Book information

Publisher
Brepols
Year
2003
ISBN
9782503010717
Language
latin
Format
PDF
Filesize
6 MB (5844637 bytes)
Series
Corpus Christianorum Series Latina 107
Pages
\356
Time added
2023-07-17 17:58:17

Description

Le commentaire d'Apringius, composé dans les années 530/540, n'est conservé qu'en partie dans un manuscrit d'époque romane, qui a été retrouvé seulement au début du siècle dernier et fort mal édité par son inventeur. C'est le plus original des commentateurs du haut moyen âge, car c'est le seul qui ne connaisse pas Tyconius. L'intérêt des Complexiones composées par un Cassiodore vieillissant est beaucoup plus mince; ce n'est guère plus qu'un exercice de style, consistant à paraphraser ou à résumer le texte biblique. Le De monogramma est un court texte, attribué erronément à Jérôme par Dom Morin, qui l'avait découvert à la suite de l'édition hiéronymienne du commentaire de Victorin dans deux manuscrits anglais du 15e s. Comme l'indique le titre original de l'opuscule, conservé dans un manuscrit carolingien originaire de Saint-Denis, il s'agit d'un petit dossier extrait principalement des commentaires de Victorin, Tyconius et Primasius à propos d'un monogramme christique sous lequel se camouflerait l'antéchrist, et que l'auteur met en relation avec le chiffre de la Bête selon Apc 13,18; sa principale utilité réside dans les extraits de Tyconius, dont ils devraient aider à reconstituer les explications sur ce verset; elles ont été en bonne partie négligées par les imitateurs habituels du maître africain, car le chiffre en question était dans son texte 616 au lieu de 666. Au contraire des trois ouvrages précédents, qui ne sont conservés, pour les deux premiers, que par un témoin unique, et, pour le troisième, par un tout petit nombre de manuscrits, le Commemoratorium de Apocalypsi Johannis, faussement attribué dans une branche secondaire de la tradition à saint Jérôme, se lit encore dans dix-sept manuscrits. Plus qu'à ce patronage usurpé, qui ne couvre qu'une minorité d'exemplaires, il doit probablement son relatif succès, aux huitième et neuvième siècles, à sa brièveté. Aux communautés qui n'avaient pas les moyens de s'offrir les volumineux commentaires de Primasius ou d'Ambroise, ni même ceux, aux dimensions plus modestes, de Victorin-Jérôme ou de Bède, il fournissait à peu de frais une grille de lecture de l'Apocalypse, qui pouvait difficilement s'en passer. Au départ, il se présentait sans doute sous la forme d'une glose, dont on a tiré ultérieurement un texte suivi. La section consacrée à l'Apocalypse dans les Pauca problesmata de enigmatibus ex tomis canonicis (plus connus sous la dénomination de "Das Bibelwerk" ou "The Reference Bible") s'inscrit dans la même tradition que le Commemoratorium, tout comme celle qui figure dans une autre compilation exégétique sur l'ensemble des Écritures, composée par Théodulphe d'Orléans. L'une et l'autre, pour étoffer les indications très sommaires fournies par la glose précitée, puisent dans une Expositio in Apocalypsim de la première moitié du huitième siècle, aujourd'hui perdue; celle-ci a servi également de modèle à un commentaire anonyme conservé par un manuscrit de Cambridge, du dixième siècle, que l'auteur se propose d'éditer prochainement (CC SL, 108G). La source commune à ces trois textes citait régulièrement le commentaire de Tyconius dans sa teneur originale, alors que tous les épigones de celui-ci, hormis Beatus, ont filtré ce qui leur apparaissait inutile ou périmé, notamment les allusions à la situation particulière de l'Église nord-africaine à la fin du quatrième siècle. On voit que la grande ombre de cet exégète hors du commun, Tyconius, qui a proposé à l'Église latine une lecture ecclésiologique de l'Apocalypse, plane sur ce volume. Il devrait contribuer à reconstituer ce commentaire fondateur de la tradition exégétique occidentale, qu'aucun manuscrit, autant que nous sachions; n'a conservé jusqu'à nos jours.

Similar books

De Historia Stir||pivm Commentarii Insignes, Ma||ximis Impensis Et Vigiliis Ela||borati Adiectis Earvndem Vivis Plvsqvam|| quingentis imaginibus, nunquam antea ad naturæ i nitationem artificiosius effi-||ctis & expressis, Leonharto Fvchsio medico hac|| nostra ætate longè clarissimo, auctore ... ; Accessit ijs succincta admodum uocum difficilium & obscurarum|| passim in hoc opere occurentium explicatio ; Vnà cum quadruplici Indice, quorum primus quidem stirpium nomencla-||turas græcas, alter latinas, tertius officinis seplasiariorum & || herbarijs usitatas, quartus germanicas continebit

De Historia Stir||pivm Commentarii Insignes, Ma||ximis Impensis Et Vigiliis Ela||borati Adiectis Earvndem Vivis Plvsqvam|| quingentis imaginibus, nunquam antea ad naturæ i nitationem artificiosius effi-||ctis & expressis, Leonharto Fvchsio medico hac|| nostra ætate longè clarissimo, auctore ... ; Accessit ijs succincta admodum uocum difficilium & obscurarum|| passim in hoc opere occurentium explicatio ; Vnà cum quadruplici Indice, quorum primus quidem stirpium nomencla-||turas græcas, alter latinas, tertius officinis seplasiariorum & || herbarijs usitatas, quartus germanicas continebit

1542 · PDF

Quinti saeculi scriptorum ecclesiasticorum qui ad S. Hieronymum usque floruerunt... : opera omnia, nunc primum in unum corpus et ordine chronologico digesta, juxta memoratissimas editiones Gallandii, Coustantii, Galeardi, Lebeuf, Baronii, Isidori, Mercatoris, Braidae, Holstenii, Labbaei et Mansi recognita, expressa et emendata. Collectio, si qua alia, insignis nec minus viginti numero auctores comprehendens, nempe : s. Phoebadium, s. Anastasium i papam, Faustum manichaeum, Sulpicium Severum, Secundinum manichaeum, s. Chronatium, s. Victricium Rhotomagensem, Pammachium, Oceanum, Innocentium i papam, s. Zosimum papam, Paulinum Mediolanensem, Paulinum Diaconum, Severum Majoricensem, s. Bonifacium i papam, s. Gaudentium Brixianum, s. Aurelium Carthaginensem, Bachiarium monachum, Zacchaeum christianum, Evagrium monachum

Quinti saeculi scriptorum ecclesiasticorum qui ad S. Hieronymum usque floruerunt... : opera omnia, nunc primum in unum corpus et ordine chronologico digesta, juxta memoratissimas editiones Gallandii, Coustantii, Galeardi, Lebeuf, Baronii, Isidori, Mercatoris, Braidae, Holstenii, Labbaei et Mansi recognita, expressa et emendata. Collectio, si qua alia, insignis nec minus viginti numero auctores comprehendens, nempe : s. Phoebadium, s. Anastasium i papam, Faustum manichaeum, Sulpicium Severum, Secundinum manichaeum, s. Chronatium, s. Victricium Rhotomagensem, Pammachium, Oceanum, Innocentium i papam, s. Zosimum papam, Paulinum Mediolanensem, Paulinum Diaconum, Severum Majoricensem, s. Bonifacium i papam, s. Gaudentium Brixianum, s. Aurelium Carthaginensem, Bachiarium monachum, Zacchaeum christianum, Evagrium monachum

1845 · PDF

Ulfilae, Gothorum episcopi, opera omnia sive veteris et novi testamenti versionis gothicae fragmenta quae supersunt : ad fiedem codicum castigata, latinitate conara, prolegomenis historicis et philologicis necnon annotatione critica er perpetua instructa, ex editione doctissimorum et eruditissimorum H.C. de G ... et J.L ... accesserunt grammatica et glossarium liguae gothicae, ad iisdem auctoribus elucubrata, e germanico semone in latinum conversa, necnon notis historicis, geographicis, creticis et epexegeticis adornata, interprete f. tempestini : praecedunt S. Marini Turon., Tichonii, Hilarii Diaconi, Novati Catholici, Nonymi, Aurelii Symmachi, Maximi Grammatici, Mamertini, Publii Victoris, scripta universa et ad s. Ambrosii opera supplementum.

Ulfilae, Gothorum episcopi, opera omnia sive veteris et novi testamenti versionis gothicae fragmenta quae supersunt : ad fiedem codicum castigata, latinitate conara, prolegomenis historicis et philologicis necnon annotatione critica er perpetua instructa, ex editione doctissimorum et eruditissimorum H.C. de G ... et J.L ... accesserunt grammatica et glossarium liguae gothicae, ad iisdem auctoribus elucubrata, e germanico semone in latinum conversa, necnon notis historicis, geographicis, creticis et epexegeticis adornata, interprete f. tempestini : praecedunt S. Marini Turon., Tichonii, Hilarii Diaconi, Novati Catholici, Nonymi, Aurelii Symmachi, Maximi Grammatici, Mamertini, Publii Victoris, scripta universa et ad s. Ambrosii opera supplementum.

1848 · PDF

Sanctorum Damasi papae et Paciani necnon Luciferi episcopi calaritani opera omnia juxta memoratissimas Merendae, Gallandi, et fratrum Coleti editiones recensita et emendata. Intermiscentur Felicis papae II, Faustini et Marcellini, Theodosii Magni, Pacati, variorum, Filocali, Sylvii, c. Virgilii [sic] Tridentini, Julii Hilariani, s. Siricii papae, universa quae exstant opuscula, ex Gallandi, Coustantii Bollandistarumque completissimis collectionibus excerpta, castigata, et nunc primum in unum volumen cadunata.

Sanctorum Damasi papae et Paciani necnon Luciferi episcopi calaritani opera omnia juxta memoratissimas Merendae, Gallandi, et fratrum Coleti editiones recensita et emendata. Intermiscentur Felicis papae II, Faustini et Marcellini, Theodosii Magni, Pacati, variorum, Filocali, Sylvii, c. Virgilii [sic] Tridentini, Julii Hilariani, s. Siricii papae, universa quae exstant opuscula, ex Gallandi, Coustantii Bollandistarumque completissimis collectionibus excerpta, castigata, et nunc primum in unum volumen cadunata.

1845 · PDF

Sanctorum Zenonis et Optati, prioris Veronæ, aterius Milevi episcoporum, Opera omnia : nunc primum cura qua par erat redacta : facem præferentibus, quod ad Zenonem attinet, illustrissimis Balleriniis, quorum diligentia dissertationibus, annotationibus perpetuis, nec non duobus opusculis Francisci Bonacchi : textum illustravit, plurimorumque codicum opem adhibuit, inter quos remensis, scriptus ante annos circiter mille, per marchionem Scipionem Maffeium in Gallia collatus : quod autem ad Optatum spectat, suam accuratissimam editionem præbente Ellia Dupinio, ejusdem nec non Gab. Albaspinæi, Mer. Casauboni, Casp. Barthii, et aliorum notis, simul et variantibus lectionibus locupletatam : cui accessere historia donatistarum, una cum monumentis ad eam pertinentibus et geographia episcopalia Africæ

Sanctorum Zenonis et Optati, prioris Veronæ, aterius Milevi episcoporum, Opera omnia : nunc primum cura qua par erat redacta : facem præferentibus, quod ad Zenonem attinet, illustrissimis Balleriniis, quorum diligentia dissertationibus, annotationibus perpetuis, nec non duobus opusculis Francisci Bonacchi : textum illustravit, plurimorumque codicum opem adhibuit, inter quos remensis, scriptus ante annos circiter mille, per marchionem Scipionem Maffeium in Gallia collatus : quod autem ad Optatum spectat, suam accuratissimam editionem præbente Ellia Dupinio, ejusdem nec non Gab. Albaspinæi, Mer. Casauboni, Casp. Barthii, et aliorum notis, simul et variantibus lectionibus locupletatam : cui accessere historia donatistarum, una cum monumentis ad eam pertinentibus et geographia episcopalia Africæ

1845 · PDF