Μελέτες για το φύλο στην ανθρωπολογία και την ιστορία

Description

Οι μελέτες αυτού του τόμου εξετάζουν τις επιστημολογικές και μεθοδολογικές μεταβολές που έφερε η ενασχόληση με το φύλο στα επιστημονικά πεδία της ανθρωπολογίας και της ιστορίας, καθώς και την αξιοποίηση αυτών των μεταβολών σε κριτικές προσεγγίσεις του σύγχρονου πεδίου της βιοεπιστήμης. Αντλώντας από το ευρύ φάσμα της αγγλόφωνης και γαλλόφωνης βιβλιογραφικής παραγωγής από τη δεκαετία του 1970 μέχρι τις μέρες μας, παρακολουθούν τον προβληματισμό, τη θεματολογία, τα μεθοδολογικά και επιστημολογικά ερωτήματα γύρω από το φύλο που απασχόλησαν ερευνήτριες και ερευνητές, αποτιμούν τη συμβολή τους στη διαμόρφωση των αντίστοιχων επιστημονικών πεδίων και στον μεταξύ τους διάλογο και διερευνούν την πολιτική σημασία του εγχειρήματος. Η σχέση θεωρίας και πολιτικής, η "φυσικοποίηση" άνισων κοινωνικών σχέσεων και οι διαδικασίες νομιμοποίησης κανόνων αποκλεισμού απασχολούν ρητά ή άρρητα την πλειονότητα των κειμένων που μελετούν οι τρεις συγγραφείς, επιβεβαιώνοντας ότι η διατήρηση της αναλυτικής κατηγορίας του φύλου μάς επιτρέπει να ιστορικοποιήσουμε και να εξετάσουμε κριτικά αυτά τα ζητήματα. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΕΝΕΤΙΑ ΚΑΝΤΣΑ Το φύλο ως πεδίο επιστημολογικής αναζήτησης 9 ΡΑΝΙΑ ΑΣΤΡΙΝΑΚΗ Ανθρωπολογικές προσεγγίσεις του φύλου: Μια επισκόπηση 17 1. Προς μια ανθρωπολογία των γυναικών 18 Το ζήτημα της ανδρικής προκατάληψης στην ανθρωπολογία και το αντίδοτό της 19 Είναι η υποτέλεια των γυναικών οικουμενική; 21 2. Προς μια ανθρωπολογία του φύλου 23 Η επανεξέταση των αντιστίξεων δημόσιο/ οικιακό και φύση/ πολιτισμός 24 - Η επανε^ταση της «ιστορικότητας» 26 Από τις «γυναίκες» στο «φύλο» 27 Το φύλο ως πολιτισμική κατασκευή 28 Το φύλο ως κοινωνική σχέση 31 Φύλο και ανδρισμός 36 3. Προς την αποδόμηση του κοινωνικού φύλου 42 Η συνέχεια των αναθεωρήσεων 43 Η επέκταση του αποδομητικού προγράμματος στην ανθρωπολογία; συναισθήματα σώμα σεξουαλικότητα 50 4. Πέρα από το φύλο; 57 Οι «διαφορές εντός» 59 All made up? 63 Τα φύλο στο σταυροδρόμι της γνώσης 71 Υπάρχει φεμινιστική εθνογραφία 76 Εμφυλοπαημένη εθνογραφία 89 Το φύλο ως αναλυτική κατηγορία 96 Έμφυλες οπτικές 99 ΠΟΘΗΤΗ ΧΑΝΤΖΑΡΟΤΛΑ Ιστοριογραφικές προσεγγίσεις του φύλου 129 1. Εισαγωγή 129 2. Επιλογή βιβλιογραφίας 133 3. Η συγκρότηση του πεδίου της ιστορίας των γυναικών 135 4. Η έννοια του φύλου 146 5. Οι ταυτότητες «γυναίκα», «γυναίκες» και η πολιτική της διαφοράς 151 6. Φύλο και ιστοριογραφία 156 7. Φύλο και ιστορία της εργασίας 158 8. Ιστορία της επιστήμης, ιστορία του σώματος, ιστορία της σεξουαλικότητας 164 Ιστορία της επιστήμης 166 Ιστορία του σώματος 168 8 ΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΤΟΓ ΦΓΛΟΪ’ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΊΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Ιστορία της σεξουαλικότητας 173 9. Δημόσιο και ιδιωτικό 175 10. Φεμινιστικό κίνημα και ιδιότητα του πολίτη 180 11. Φύλο και κρατική εξουσία 187 12. Ιστορία του ανδρισμού 192 13. Φύλο, έθνος, αποικιοκρατία 196 14. Συμπεράσματα 201 ΑΘΗΝΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ* Το φύλο και η σεξουαλικότητα στους λόγους καί ης πρακτικές της βιο-επιστήμης: Επιστημολογίες και τεχνολογίες του έμφυλου σώματος 227 1. Εισαγωγή: Τα πάθη του έμφυλου σώματος στη δικαιοδοσία των «επιστημών της ζωής» 227 2. Η ιατρικοποίηση της «σεξουαλικής διαφοράς»: Η αναπαραγωγική ετεροφυλοφιλία ως συνώνυμο της υγείας 235 3. Η φυλετική διαφορά ως σεξουαλική παθολογία: Η αποικιοκράτηση του σώματος της «μαύρης γυναίκας» 242 4. Η υγεία ως έμφυλη κοινωνική πολιτική: Κοινωνική πειθάρχηση, βιοπολιτική. βιοκοινωνικότητα 245 5. Ευγονική: Μεταξύ κοινωνικής μηχανικής και αναπαραγωγικής ιατρικής 250 6. Το κίνημα γυναικείας υγείας: Η υγεία ως πεδίο φεμινιστικής-πολιτικής διεκδίκησης 252 7. Η επίμαχη υλικότητα του φύλου: Προς μια φεμινιστική θεωρία του έμφυλου σώματος 255 8. Βιολογία του φύλου, αναπαραγωγική βιολογία και οι έμφυλες μεταφορές τους 258 9. Γυναικολογία, αναπαραγωγική ιατρική και νέες τεχνολογίες αναπαραγωγής (ΝΤΑ) 263 10. Τεχνολογίες βιοιατρικής εποπτείας του έμφυλου σώματος: τεχνικές ορατότητας, ιδεολογίες αναπαράστασης 271 11. Το ανοσοποιητικό σύστημα και οι μεταφορές του: Ο λόγος και η εμπειρία του HIV/AIDS 275 12. Η πειθαρχία της «σωματικής ικανότητας»: χρόνια νόσος και αναπηρία 280 13. Η τεχνο-σωματική εμπειρία: Πέρα από τη ρομαντική σεξουαλικοποίηση 282 14. Στην κόψη του έμφυλου διπολισμού: διασχίζοντας τα θεσπισμένα όρια των «δύο φύλων» 287 15. Η «γυναίκα» ως σύμπτωμα και το πρόταγμα της ψυχιατρικής επιτήρησης: υστερία, νευρασθένεια, νυμφομανία 291 16. Το φύλο του τραύματος και της κοινωνικής οδύνης 297 17. Η αρρώστια ως διαμαρτυρία: το σώμα της αντίστασης και η τελετουργική θεραπευτική 302 18. Το σώμα-σε-φόρμα: ένα πεδίο (μάχης) της έμφυλης ταυτότητας 308 19. Επίλογος 315