Rozum praktyczny. O teorii działania

Description

Zarówno dla tych, którzy już się zetknęli z tekstami P. Bourdieu, jak i dla tych, którzy dopiero zaczynają go poznawać, tekst Rozumu praktycznego okaże się wielce pożyteczny: jest uporządkowanym wykładem jego koncepcji, zawiera jasne definicje pojęć, od dawna zawłaszczanych przez europejsko-amerykańską humanistykę, choć nie zawsze zgodnie z intencjami ich autora. prof. dr hab. Anna Zadrożyńska, Uniwersytet Warszawski Jest prawdą, że analiza socjologiczna nie robi żadnych ustępstw wobec narcyzmu i zdecydowanie zrywa z pochlebnym wizerunkiem ludzkiego istnienia, bronionego przez tych, którzy chcą za wszelką cenę myśleć o sobie jak o istotach niezastąpionych. Nie jest jednak mniej prawdziwe, że stanowi ona jedno z najskuteczniejszych narzędzi poznania siebie jako bytu społecznego, czyli bytu niepowtarzalnego. Kwestionując iluzoryczne wolności, jakie przypisują sobie ci, którzy tę formę samopoznania uważają za „zejście do piekieł” i co jakiś czas obwołują ostatnie najmodniejsze wcielenie „socjologii wolności” – której pod tą nazwą autor bronił już dobre trzydzieści lat temu – oferuje ona najskuteczniejsze środki zbliżania się do wolności, jaką pozwala zdobyć, wbrew determinizmom, znajomość determinizmów społecznych. [Z przedmowy] Pierre Bourdieu (1930–2002) należy do najbardziej znanych i wpływowych przedstawicieli współczesnej humanistyki. Wprowadził do niej takie pojęcia, jak habitus, „świadomość praktyczna” czy „pole symboliczne”, używane dziś szeroko nie tylko przez antropologów, ale także filozofów, socjologów i politologów. W języku polskim ukazały się takie jego dzieła, jak Zmysł praktyczny, Dystynkcja, Medytacje pascaliańskie czy Męska dominacja. Przedmowa............................................................................................................................... 7 1. Przestrzeń społeczna a przestrzeń symboliczna....................................... 11 Rzeczywistość jest relacyjna................................................................................... 13 Logika klas......................................................................................................................... 19 Aneks. Wariant „sowiecki” i kapitał polityczny.............................................. 24 2. Nowy kapitał................................................................................................................... 29 Szkoła, demon Maxwella?...................................................................................... 30 Sztuka czy pieniądze?................................................................................................ 34 Aneks. Przestrzeń społeczna i pole władzy......................................................... 40 3. W stronę nauki o dziełach....................................................................................... 45 Dzieło jako tekst............................................................................................................ 46 Sprowadzanie do kontekstu................................................................................... 49 Mikrokosmos literacki................................................................................................ 50 Pozycje i zajmowanie pozycji................................................................................ 51 Pole „końca wieku”...................................................................................................... 54 Znaczenie historii......................................................................................................... 57 Dyspozycje i trajektorie............................................................................................. 59 Aneks 1. Złudzenie biograficzne............................................................................... 62 Aneks 2. Podwójne zerwanie....................................................................................... 69 4. Duchy państwa. Geneza i struktura pola biurokratycznego.............. 75 Radykalne wątpienie................................................................................................... 78 Koncentracja kapitału................................................................................................ 80 Kapitał symboliczny..................................................................................................... 87 Państwowe budowanie umysłów....................................................................... 94 Monopolizacja monopolu......................................................................................... 99 Aneks. Duch rodzinny.................................................................................................... 102 5. Czy możliwy jest czyn bezinteresowny?....................................................... 113 Inwestycje.......................................................................................................................... 114 Przeciw utylitaryzmowi........................................................................................... 115 Bezinteresowność jako namiętność................................................................... 123 Zyski z uniwersalizacji.............................................................................................. 125 Aneks. Przyczynek do ekonomii Kościoła........................................................... 129 6. Ekonomia dóbr symbolicznych............................................................................. 131 Dar i wymiana typu dający-dający.................................................................... 132 Symboliczna alchemia.............................................................................................. 138 Uznanie............................................................................................................................... 141 Tabu kalkulacji................................................................................................................ 143 Czyste i komercyjne.................................................................................................... 149 Śmiech biskupów.......................................................................................................... 152 7. Scholastyczny punkt widzenia............................................................................. 161 Zabawa na serio............................................................................................................. 161 Teoria teoretycznego punktu widzenia........................................................... 164 Przywilej uniwersalności.......................................................................................... 168 Konieczność logiczna a przymus społeczny................................................. 171 Paradoksalne podstawy moralności.......................................................................... 175 Indeks........................................................................................................................................... 181