Zarys krytyki ekonomii politycznej

Description

Niniejszy tom zawiera siedem rękopisów ekonomicznych Karola Marksa z okresu od lipca 1857 r. do marca 1859 r.: 1) Bastiat i Carey (lipiec 1857 r.); 2) Wprowadzenie (sierpień 1857 r.); 3) Zarys krytyki ekonomii politycznej (brulion 1857- 1858) (październik 1857 r. — maj 1858 r.); 4) Skorowidz do siedmiu zeszytów, z których składa się rękopis Zarysu krytyki ekonomii politycznej (czerwiec 1858 r.); 5) Fragment pierwotnego tekstu drugiego rozdziału pierwszego wydania Przyczynku do krytyki ekonomii politycznej i początek trzeciego rozdziału (sierpień — październik 1858 r.); 6) Referaty do moich własnych zeszytów (luty 1859 r.); 7) Szkic planu rozdziału o kapitale (luty - marzec 1859 r.) Rękopisy te zostały po raz pierwszy w całości opublikowane w języku oryginału przez Instytut Marksa-Engelsa-Lenina w Moskwie w latach 1939- 1941 w dwóch częściach pod tytułem Grundrisse der Kritik der politischen Ökonomie (Roh. entwurf) Rękopisy ekonomiczne z lat 1857— 1859 są owocem całego okresu wytężonej pracy Marksa w dziedzinie ekonomii politycznej, rozpoczętej około lipca 1850 r. wkrótce po przyjeździe Marksa do Londynu i stanowiącej kontynuację okresu lat czterdziestych. [fragment przedmowy] Przedmowa .... 5 Od Wydawnictwa .... 21 Z rękopisów z lat 1857/1858 . 25 Bastiat i Carey ...... 27 Avantpropos [Uwagi wstępne] 27 Rozdział XIV: Des salaires [O płacy roboczej] . 32 Wprowadzenie ............................................................... 37 I. Produkcja, konsumpcja, podział, wymiana (cyrkulacja) ......................................................... 39 1) Produkcja...................................................................................................................................... 39 2) Ogólny stosunek produkcji do podziału, wymiany, konsumpcji .................................... 43 a) [Konsumpcja i produkcja]................................................................................................... 44 b) Produkcja i podział................................................................................................................. 48 c) Wreszcie wymiana i cyrkulacja. Wymiana i produkcja...................................................51 3) Metoda ekonomii politycznej....................................................................................................52 4) Produkcja. Środki produkcji i stosunki produkcji. Stosunki produkcji i stosunki wymiany [Verkehrs Verhältnisse]. Związek między formami państwa i formami świadomości a stosunkami produkcji i wymiany. Stosunki prawne. Stosunki rodzinne . . 59 II. Rozdział o pieniądzu.......................................... 63 [A) Fałszywość Proudhonowskiej koncepcji „pieniądza pracy”. Pieniądz jako konieczny rezultat rozwoju towarowej formy produktu]......................................................................................65 [1) Brak zrozumienia przez proudhonistów wewnętrznego związku między produkcją, podziałem i obiegiem oraz rozstrzygającej roli stosunków produkcji] .... 65 [a) Iluzje proudhonisty Darimona: błędne utożsamianie obiegu pieniężnego z kredytem i wyolbrzymianie roli banków w regulowaniu rynku pieniężnego] .... 65 [b) Błędne wyjaśnienie kryzysów uprzywilejowaną pozycją złota i srebra. Problem wymienialności banknotów na złoto i srebro. Niemożliwość zrewolucjonizowania burżuazyjnych stosunków produkcji za pomocą reform bankowych i pieniężnych] 75 [2) Związek Proudhonowskiej teorii obiegu z jego błędną teorią wartości. Pojawienie się pieniądza jako nieuchronny rezultat rozwoju wymiany] ...................................................82 [a) Złudzenie proudhonistów co do możliwości usunięcia wad burżuazyjnego społeczeństwa za pomocą „pieniądza pracy”] ........................................................................82 [a) „Pieniądz pracy” nie do pogodzenia ze wzrostem wydajności pracy] 82 [ß) „Pieniądz pracy” nie daje się pogodzić z realną różnicą między wartością a ceną towarów] ............................................................................................................................... 84 [b) Przekształcenie w procesie wymiany produktu w towar, a wartości towaru w pieniądz] ................................................................................................................................87 [c) Rozwój w pieniądzu sprzeczności, właściwych towarowej formie produktu, i opartego na tej formie kapitalistycznego sposobu produkcji. Możliwość kryzysów] 92 [d) „Pieniądz pracy” nie do pogodzenia z towarową formą produktu] .... 98 [3) Ogólna charakterystyka społeczeństwa burżuazyjnego w odróżnieniu od przedkapitalistycznych formacji społecznych i przyszłego społeczeństwa komunistycznego] 100 [4) Uprzedmiotowienie stosunków społecznych w warunkach społeczeństwa burżuazyjnego] ................................................................................................................................................... 104 [5) Rozwój pieniężnej formy wartości w wyniku rozwoju wymiany. Społeczny charakter produkcji w społeczeństwie burżuazyjnym w odróżnieniu od społecznego charakteru produkcji w komunizmie]........................................................ ... 108 [6) Kruszce szlachetne nosicielami stosunku pieniężnego] 115 a) Złoto i srebro w porównaniu z innymi metalami 115 b) Wahania stosunku wartości różnych metali ... 122 [B) Obrót towarowo-pieniężny] .................................................................................... 127 [1) Wzajemne uwarunkowanie obrotu towarów i obiegu pieniądza] ...................................127 [2) Trzy podstawowe funkcje pieniądza w obrocie towarowo-pieniężnym i powstające między nimi sprzeczności]........................................................................................... 129 a) [Pieniądz jako miernik wartości] .................................................................................... 129 b) [Pieniądz jako środek cyrkulacji] .................................................................................... 134 c) Pieniądz jako materialny reprezentant bogactwa (nagromadzenie pieniądza; przedtem jeszcze pieniądz jako powszechna materia kontraktów itd.) ................................... 141 [a) O stosunku między wartością wymienną a ceną. Sprzeczności między funkcjami pieniądza jako miernika wartości i jako środka cyrkulacji]................................... 141 [P) Wyjście pieniądza poza ramy próśtej cyrkulacji w jego funkcji materialnego reprezentanta bogactwa. Pieniądz jako cel sam w sobie. Pieniądz jako środek płatniczy. Przejście do pieniądza jako kapitału] ................................... 151 [III] Rozdział o kapitale............................ 169 [Część pierwsza] Proces wytwarzania kapitału 171 [A) ] Przemiana pieniądza w kapitał .................................................................................................. 171 [1) Prosty obrót towarowy w systemie stosunków produkcji społeczeństwa burżuazyjnego. Burżuazyjna równość i wolność] ........................................................................................... 171 [2) Kapitał jako panujący stosunek społeczeństwa burżuazyjnego] ...................................180 [3) Przejście od prostej cyrkulacji towarów do produkcji kapitalistycznej] 187 [a) ] Cyrkulacja i pochodząca z cyrkulacji wartość wymienna jako przesłanka kapitału 187 [b) ] Wartość wymienna pochodząca z cyrkulacji, stanowiąca jej przesłankę, zachowująca w niej siebie i pomnażająca się za pomocą pracy................................................. 191 [4) ] Dwa różne procesy w wymianie między kapitałem a pracą .......................................... 199 [a) Uwagi wstępne] ................................................................................................................ 199 [b) Porządek badań nad kapitałem. Kapitał i współczesna własność ziemska. Przejście od własności ziemskiej do pracy nąjemnej. Rynki] ....................................................... 200 [c) Wymiana między kapitałem ą zdolnością do pracy] ................................................ 206 [d) J Proces pracy włączony do kapitału ... .......................................... 216 [B) J Proces pracy i proces pomnażania wartości ........................................................ .221 [1) ] Przekształcenie pracy w kapitał ...................................................................... .221 [2) Samopomnażanie wartości niezbędnym warunkiem produkcji kapitalistycznej] 226 [3) Praca dodatkowa jako źródło wartości dodatkowej. Historyczna misja kapitału] 234 [4) Problem powstania wartości dodatkowej w historii burżuazyjnej ekonomii politycznej. Spis rzeczy 985 Bogactwo burżuazyjne jako pośrednik między wartością wymienną a wartością użytkową] ........................................................................................................................................... 239 (5) Wpływ wzrostu siły produkcyjnej pracy na wielkość wartości dodatkowej. Zmniejszenie wzrostu wartości dodatkowej względnej wraz ze wzrostem siły produkcyjnej pracy] 245 [O] Bezwzględna i względna wartość dodatkowa............................................................................ 252 [1) ] O przyroście wartości kapitału. (Błędy i niejasności w tej sprawie u Ricarda) 252 [2) ] Kapitał stały i zmienny ........................................................................................................ 263 [a) Zachowanie wartości kapitału stałego w procesie produkcji] .................................. 263 [b) Zachowanie wartości użytkowej kapitału stałego za pośrednictwem nowej pracy żywej].................................................................................................................................... 267 [3) Stosunek wzajemny między kapitałem stałym a zmiennym] ... 273 (a) Odmienna rola kapitału stałego i zmiennego w tworzeniu stopy zysku] 273 (b) Stopa zysku i stopa wartości dodatkowej]..................................................................... 278 (c) Wzrost stałej części kapitału w stosunku do jego części zmiennej, jako wyraz wzrostu wydajności pracy]............................................................................................................... 292 [4) Dwojaka tendencja kapitału: do zwiększenia zatrudnienia pracy żywej i do skrócenia czasu niezbędnego] .................................................................................... .301 [Część druga] Proces cyrkulacji kapitału.......................................... 309 [A) Reprodukcja i nagromadzenie kapitału w procesie jego cyrkulacji] ...................................309 [1) Przechodzenie kapitału z procesu produkcji do procesu cyrkulacji. Jedność i przeciwieństwo między procesem zachowania wartości kapitału zmiennego, procesem zwiększania jego wartości a procesem realizacji wartości wytwarzanego produktu] 309 [2) Dążenie kapitału do bezgranicznego rozwoju sił wytwórczych]. Granice produkcji kapitalistycznej. Nadprodukcja ...........................................................................................314 [3) Zaprzeczanie istnieniu nadprodukcji przez ekonomistów burżuazyjnych. Nieudana próba wyjaśnienia jej przez Proudhona]. Jak to jest możliwe, że robotnik opłacając w cenie kupowanego przezeń towaru zysk itd. mimo to otrzymuje swą niezbędną płacę roboczą .....................................................................................................................................328 [4) Proces akumulacji kapitalistycznej] ....................................................................................337 [a) Przekształcenie pracy dodatkowej w kapitał jako osobliwa właściwość akumulacji kapitalistycznej] ................................................................................................................337 [b) Tworzenie się ogólnej stopy zysku i jej wpływ na płacę roboczą. Realizacja wartości dodatkowej w wymianie między kapitalistami]..............................................................338 [c) Proporcje akumulacji kapitalistycznej. Deprecjacja kapitału podczas kryzysów] 347 [d) Kapitał jako pieniądz w jego różnych funkcjach. „Kapitał w ogóle” jako kategoria ekonomiczna].......................................................................................................................350 [e) Tworzenie kapitału dodatkowego. Wszystkie warunki produkcji kapitalistycznej — wynikiem samej pracy najemnej. Reprodukcja stosunku między pracą a kapitałem]..............................................................................................................................353 [5) ] Pierwotna akumulacja kapitału .............................................................................................360 [a) Historyczne przesłanki kapitału i ich stosunek do już istniejącej produkcji kapitalistycznej] ....................................................................................................................................... 360 [b) Usługi osobiste jako przeciwieństwo produkcyjnej pracy najemnej] 365 (B) ] Formacje poprzedzające produkcję kapitalistyczną ........................... ... 370 [1) Naturalne i ekonomiczne przesłanki zawłaszczania przez jednostki obiektywnych warunków pracy. Rozmaite formy wspólnoty]..................................................................... 370 [a) Własność pierwotna naturalnych warunków pracy pracujących jednostek] 370 [b) Azjatycka forma własności] ............................................................................. 371 [c) Antyczna forma własności] ... .... . . 373 [d) Germańska forma własności, odmienność jej od azjatyckiej i od antycznej formy własności]............................................................................................................................. 375 [e) Ograniczony charakter stosunków produkcji ustroju wspólnoty. Bogactwo w świecie antycznym, w społeczeństwie burżuazyjnym i w komunizmie]...................................379 [f) Plątanina Proudhona w sprawie pochodzenia własności. Rzeczywiste przesłanki powstania własności. Niewolnictwo i pańszczyzna] .................................................382 [g) Przyczyny rozkładu wspólnoty i własności na niej opartej]......................................... 386 (2) Historyczny proces powstawania kapitalistycznych stosunków produkcji] 389 [a) Likwidacja przedkapitalistycznych form stosunku robotnika do obiektywnych warunków pracy]............................................................................................................... 389 [b) Oddzielenie obiektywnych warunków pracy od samej pracy. Pierwotne tworzenie kapitału] ..............................................................................................................................393 [O Ruch okrężny i obrót kapitału] ................................................................................................. 405 [1) ] Cyrkulacja kapitału i cyrkulacja pieniężna ..................................................................... 405 [2) ] Proces produkcji i proces cyrkulacji jako momenty cyrkulacji kapitału 406 [3) O przemianie produktu w pieniądz w procesie obrotu kapitału] .................................. 409 [4) ] Koszty obrotu. Ogólne warunki produkcji w odróżnieniu od szczególnych warunków produkcji.....................................................................................................................................412 [5) Cyrkulacja jako moment procesu produkcji kapitalistycznej]..........................................420 ]6)] Wpływ cyrkulacji na określenie wartości. Odmienność kapitalistycznego sposobu produkcji od wszystkich poprzednich sposobów produkcji. Zrównywanie warunków cyrkulacji różnych kapitałów................................................................................................. 423 (D) Burżuazyjne teorie wartości dodatkowej i zysku]..................................................................... 433 [1) Niezrozumienie przez Ricarda i innych burżuazyjnych ekonomistów pochodzenia wartości dodatkowej. Pomieszanie wartości dodatkowej z zyskiem] .... 433 [2) Wakefield o warunkach produkcji kapitalistycznej w koloniach] ...................................444 [3) Utożsamianie przez Malthusa ilości pracy i „wartości pracy”]..........................................446 [4) ] Teoria Careya o potanieniu kapitału dla robotnika. Wakefield o sprzeczności między Ricardowską teorią pracy najemnej a Ricardowską teorią własności .... 460 [5) ] Bezczynny kapitał [w ujęciu Baileya], Wzrost produkcji bez poprzedniego wzrostu kapitału.....................................................................................................................................464 [6) ] Pojmowanie kapitału przez Wade’a. Kapitał jako siła społeczna. [Pomieszanie przez burżuazyjnych ekonomistów rzeczowej strony kapitału z jego formą społeczną] 467 [7) Teoria Ricarda jako odbicie antagonizmów klasowych społeczeństwa kapitalistycznego] ............................................................................................................................................475 [8) Społeczny charakter kapitalistycznego sposobu produkcji w rozumieniu burżuazyjnych ekonomistów]............................................................................................................................. 480 [a) Sformułowanie celu produkcji kapitalistycznej u Chalmersa] ................................. 480 [b) Różnice w okresach obrotu kapitału. Niejednakowy czas potrzebny do produkcji różnych towarów]............................................................................................................... 483 [c) ] Pojęcie wolnego robotnika zawiera w sobie paupra. [Błędna teoria przeludnienia Malthusa. Nadmiar ludności i nadmiar kapitału w kapitalizmie] .... 484 [d) Pogląd A. Smitha na pracę robotnika jako na ofiarę. Antagonistyczny charakter pracy w społeczeństwach opartych na wyzysku i rzeczywiście wolna praca w komunizmie] .................................................................................................................................... 490 [9) Traktowanie zysku i kapitału w burżuazyjnej ekonomii politycznej] .... 494 [E) Ruch okrężny i obrót kapitału (dokończenie rozdziału C)] .......................................... 498 [1) Kapitał trwały i obrotowy] ................................................................................................. 498 [2) ] Koszty cyrkulacji. Okres cyrkulacji i okres pracy. [Obrót kapitału i powiększanie wartości kapitału] ................................................................................................................502 [3) Storch o cyrkulacji kapitału]. Kapitał obrotowy jako ogólna charakterystyka kapitału. Rok miarą obrotu kapitału obrotowego .........................................................................512 [4) Różnica między kapitałem trwałym i obrotowym w ujęciu ekonomistów burżuazyjnych]................................................................................................................ .....................516 [5) ] Kapitał stały i kapitał zmienny. Konkurencja. [Stosunek między wartością dodatkową, okresem produkcji i okresem cyrkulacji].......................................................................... 525 Konkurencja........................................................................................................................533 [6) Zaangażowanie jednej części kapitału w fazie produkcji, a drugiej w fazie cyrkulacji.] Przemiana form i wymiana materii w procesie cyrkulacji kapitału...................................534 [7) ] Różnica między czasem produkcji a czasem pracy. [Pomieszanie pojęć u Storcha co do „środków przyspieszenia cyrkulacji”]............................................................................... 543 [8) ] Mała cyrkulacja jakoproces wymiany między kapitałem a siłą roboczą w ogóle. Kapitał i reprodukcja siły roboczej................................................................................................... 547 [9) ] Trojakie określenie, czyli trojaki sposób cyrkulacji. Czas obrotu całego kapitału podzielonego na kapitał obrotowy i kapitał trwały. Przeciętny obrót takiego kapitału. Wpływ kapitału trwałego na cały czas obrotu kapitału. Cyrkulujący kapitał trwały 551 [10) Rozwój kapitału trwałego jako wskaźnik rozwoju produkcji kapitalistycznej] 564 [a) System maszyn jako forma środków pracy adekwatna kapitalizmowi] 564 [b) Rozkład kapitału, jako panującej formy produkcji, w miarę rozwoju społeczeństwa burżuazyjnego] ........................................................... 568 [c) Wzrost produkcji środków produkcji wskutek wzrostu produkcyjności pracy. Czas wolny w społeczeństwie kapitalistycznym i w komunizmie] .................................574 [11) ] Pojmowanie produkcji przemysłowej (kapitalistycznej) przez Owena z punktu widzenia historii........................................................................................................................579 [12) Formy kapitału i czynniki naturalne. Różne wiadomości o kapitale trwałym i obrotowym]....................................................................................................................... 581 [13) Cyrkulacja i odtworzenie kapitału trwałego i obrotowego] ...................................... 583 [14) F. M. Eden o wolnej pracy w społeczeństwie burżuazyjnym jako o ukrytej formie pauperyzmu]....................................................................................................................... 598 [15) Związek między cyrkulacją a reprodukcją kapitału trwałego i obrotowego. Wartość kapitału trwałego i jego efektywność] .........................................................................600 Część trzecia. Kapitał przynoszący plon (procent, zysk, koszty produkcji itd.) 606 [A) ] Przemiana wartości dodatkowej w zysk ................................. 606 [1) ] Stopa zysku i suma zysku. Spadek stopy zysku ................................. 606 [2) ] Kapitał i dochód. Koszty produkcji. [Wartość dodatkowa i zysk].................................618 [3) Maszyny, ich wartość i ich znaczenie dla zwiększenia pracy dodatkowej. Streszczenie ogólnych tez o wartości dodatkowej] ............................................................................... 623 Maszyny i praca dodatkowa. Rekapitulacja nauki o wartości dodatkowej w ogóle 626 [4) ] Zmiana we wzajemnym stosunku części składowych kapitału........................... 628 [B) Uzupełnienia do rozdziałów o pieniądzu i kapitale] ........................................................... 635 [1) Wypisy i uwagi dotyczące różnych zagadnień związanych z teorią wartości, teorią pieniądza i in.] .................................................................................................................635 [2) Wypisy tekstów dotyczących powstania i rozwoju przemysłu i pracy najemnej] 642 [3) Wypisy i uwagi dotyczące zagadnień związanych z akumulacją kapitału, stopą i podziałem zysku i niektórych innych zagadnień] ........................................................... 645 [4) Pieniądz jako miernik wartości. Bałamutne pojęcie o idealnej jednostce miary pieniądza] .................................................................................................................................... 649 [5) Pieniądz jako środek cyrkulacji, jako powszechny towar kontraktów i jako przedmiot akumulacji. Wartość pieniądza i jej zmiany] ..................................................................665 [6) Zagadnienie określenia wartości towaru przez pracę] ................................. 676 [7) Maszyny i praca dodatkowa. Kapitał i zysk ... 679 [8) Dane faktyczne dotyczące wpływu wprowadzenia maszyn na stosunek między pracą niezbędną a pracą dodatkową] ...................................................................................... 687 [9) Wyobcowanie warunków pracy od pracy w miarę rozwoju kapitału] .... 693 [10) Wypisy z różnych tekstów dotyczących pieniędzy, kolonii, oszczędności surowców dzięki udoskonaleniu ich przerobu, lichwy, kredytu, konsumpcji produkcyjnej i in.] 694 Jak maszyna oszczędza kapitał. Chleb. Dureau de la Maile ........................................696 [11) Fantazje Price’a i Proudhona. Poglądy Townsenda i Galianiego].................................704 [12) Różne zagadnienia]....................................................................................... .711 [13) ] Procent i zysk ................................................................................................................. 715 [14) Przemiana kupca w kapitalistę przemysłowego. Właściwości kapitału handlowego. Wysokość stopy procentowej] .................................. 720 [15) Różne uwagi o pieniądzu] ............................................................................................. 727 [16) ] Dwa narody mogą dokonywać wymiany zgodnie z prawem zysku, tak że oba zyskują, ale jeden z nich jest stale pokrzywdzony ........................................ .736 [17) Jeszcze o pieniądzu]....................................................................................... 736 [18) Kapitał przynoszący zysk i kapitał przynoszący procent]........................... 744 [19) Wypisy z recenzji o książce Maclarena] ........................... 744 Wartość.......................................................................... 747 Wypisy z nauki o pieniądzu Ricarda. Grudzień 1850 749 Z zeszytów z lat 1850/1851 o Ricardzie 751 (Nauka o pieniądzu) .... ........................................ .752 1) Wahania wartości srebra i złota ........................................ .752 2) Różne skutki zmian wartości złota................................................................... .752 3) Złoty i srebrny pieniądz a foreign trade [handel zagraniczny] ........................................753 4) Pieniądz jest jedynie środkiem, w którym wyraża się względna wartość, ilość jednego towaru w stosunku do drugiego ...................................................................................... 759 5) Podatki od złota .................................................................................................................759 6) Odsetki od pieniędzy .......................................................................................................... 760 7) Pieniądz, eksport i import....................................................................................... 760 8) On currency and banks [O pieniądzu w obiegu i o bankach/ ... 761 9) O stosunkowej wartości złota, zboża i pracy w krajach bogatych i ubogich 764 Notatki i wypisy z nauki Ricarda. Marzec - kwiecień 1851 765 Podatki związane ze stanem [stand] ...................................................................................... 767 [Skorowidz Marksa do Ricarda: „On the principles of political economy and taxation”, 3 wyd., Londyn 1821] ...........................................................................................................768 [Z zeszytu Vili z wypisami] Ricardo (David), „On the Principles of Political Economy and Taxation”, 3 wyd., Londyn 1821 ............................................................................................. 770 I) On Value /O wartości/ ................................................................................................... 770 II) O rencie.............................................................................................................................. 775 Podatki od ziemiopłodów................................................................................................... 780 Renta (Przeciw the Doctrine of A. Smith concerning the rent of land [teorii renty gruntowej A. Smitha]) ....................................................................................................781 Renta (Przeciw Malthus's Opinions on Rent [poglądom Malthusa na rentę]) 783 Wpływ importu zboża na rentę gruntową i na zysk dzierżawcy .................................784 Wpływ swobodnego przywozu zboża na zyski i kapitał dzierżawcy 785 Druga część renty, która nie pochodzi z względnej urodzajności ziemi 786 III) O cenie naturalnej i rynkowej ..................................................... 787 Różnica pomiędzy wartością (ceną naturalną) a bogactwem . . 788 O wpływie popytu i podaży na ceny ........................... 792 Nie koszty produkcji, czyli the real value [wartość rzeczywistaj, ale the market price [cena rynkowa} wyznacza produkcję ......................................................................................793 Deprecjacyjny wpływ ulepszeń w rolnictwie oraz maszyn..............................................793 Cena zboża nie wyznacza cen innych towarów ........................................ 794 Handel zagraniczny i wartość wymienna.........................................................................794 Określenie wartości wymiennej w różnych krajach .....................................................797 Wpływ handlu z koloniami na ceny........................... .... 798 Wpływ popytu i podaży na wartość wymienną ...........................800 IV) O płacy roboczej ............................................................................................................... 801 Różnica pomiędzy płacą roboczą a pracą zużytą na produkcję towaru 802 Wpływ wzrostu kapitału na cenę rynkową i cenę naturalną płacy roboczej 803 Wahania naturalnej ceny pracy ......................................................................................803 Płaca robocza i renta.......................................................................................................... 804 Wzrost of natural price of labour [naturalnej ceny pracy] i pieniężnych cen towarów 805 Ludność i płaca robocza................................................................... ... 806 Wpływ cen of raw produce [płodów rolnych] na płacę roboczą....................................... 807 Wpływ maszyn na płacę roboczą......................................................................................809 Podatek od płac.................................................................................................................811 Jeszcze jedna uwaga o stosunku pomiędzy zyskiem a płacą roboczą 812 V) O zyskach ..............................................................................................................................812 Stałe variations [wahania] stopy zysku. Podział ceny produktu pomiędzy capitalists and labourers [kapitalistami i robotnikami] .........................................................................812 Stosunek pomiędzy zyskiem a płacą roboczą..................................................................816 Akumulacja kapitału.......................................................................................................... 817 Wpływ of trade [handlu] na profits [zyski] ..................................................................817 Revulsion in trade [o nagłych zmianach w kierunkach handlu] .................................819 Wpływ akumulacji na zyski i procent............................................................................... 819 O dochodzie brutto i dochodzie netto............................................................................... 821 Podatki od zysków ..........................................................................................................822 Maszyny i podatki. Wpływ ną zyski............................................................................... 823 Podatki od towarów, które nie są płodami rolnymi .....................................................823 Podatki, które płaci producent ......................................................................................825 Podatki od domów 825 VI) O podatkach............................................................................................................................. 826 Podatki obciążają kapitał albo dochód .........................................................................826 Ceny towarów podniesione na skutek podatków i przez pieniądz.................................827 VII) Z przedmowy (początek książki).......................................................................................... 827 Skorowidz do siedmiu zeszytów (do części pierwszej) 829 [Pierwsze ujęcie]....... 831 I Wartość ........................................................ 831 II Pieniądz ........................................................ 831 III Kapitał w ogóle .......................................... 833 [Drugie ujęcie] 833 Fragment pierwotnego tekstu „Przyczynku do krytyki ekonomii politycznej” (1858) 839 [Rozdział drugi. Pieniądz] 841 [Dalszy ciąg brakującego rękopisu] ..........................................................................................841 3) Pieniądz jako międzynarodowy środek płatniczy i środek kupna, jako moneta światowa .......................................................................................................... 846 4) Szlachetne kruszce jako nosiciele stosunku pieniężnego 863 5) Przejawianie się prawa zawłaszczania w cyrkulacji prostej 869 6) Przejście do kapitału ...................................................... 883 Rozdział trzeci. Kapitał (początek) 902 A) Proces produkcji kapitału................................................................................................................902 1) Przemiana pieniądza w kapitał. Wywiedzenie tej przemiany ze stosunku wartości wymiennej jako wyodrębnionego pojęcia do wartości użytkowej .... 902 Niezmienna wartość pieniądza.............. .... 907 Pieniądz jako pieniądz (moneta światowa itd.) .... .... 907 Forma własności .......................................................................... .... 909 Skorowidz Marksa do rękopisów z lat 1857—1858 (1859) 911 [Szkic planu z 1859 r. pierwszego rozdziału pL „Kapitał”, mającego stanowić trzeci rozdział „Przyczynku do krytyki ekonomii politycznej” na podstawie siedmiu zeszytów z lat 1857/1858] 927 [I] Proces produkcji kapitału.........................................................................................................928 II Proces cyrkulacji kapitału.........................................................................................................932 III Kapitał i zysk..............................................................................................................................934 Różne............................................................................................................................................934 Przypisy. Skorowidz nazwisk . 937 Przypisy ... .... 939 Skorowidz nazwisk .... 971